• FARAY

TEMEL KATENER SİSTEMLER VE BAKIMI

Özet

Dünyada ulaştırma sektörlerinde hız, emniyet, konfor gibi kaliteyi belirleyen faktörlerin yükseltilmesinin yanı sıra, ekonomik bir işletmecilik olanağı sağlayan elektrifikasyon sistemlerinin devreye girmesiyle hat kapasitesi arttırılan demiryolu taşımacılığı cazip hale gelmeye başlamıştır. Elektrifikasyon tesislerinde bakım, katener hattının güvenli bir şekilde kullanılabilirliğini ve ekipmanların fonksiyonlarını yerine getirmesini sağlamak amacıyla yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Elektrifikasyon (Electrification), Katener (Catenary), Bakım

Giriş

Demiryolu bünyesinde mevcut olan hareket için elektrik enerjisine ihtiyaç duyan araçların enerjisini sağlamak adına oluşturulan hatların genel adı katener sistemdir. Bu sistem havai hat (overhead line) olarak da bilinmektedir. Alüminyum kompozit bir profil ve buna tutturulmuş kontak telinden oluşan, genellikle metro gibi ulaşım araçlarının elektrifikasyonunda tercih edilen sistem olarak tanımlanan rijit katener ise 3. ray sistemine alternatif olarak ortaya çıkmış, yüksek iletkenliğe ve hafif bir yapıya sahip olacak şekilde tasarlanmıştır. Bu sistemin en büyük avantajlarından biri de konvansiyonel katener sistemleri ile beraber aynı hat içerisinde kolaylıkla kullanılabilmesidir.

Katener sistemin bakımında temel hedef tren trafiğini aksatmadan sürekliliğini sağlamaktır. Bu amaçla katener bakımı; koruyucu, önleyici, düzenleyici bakım olarak üç tipte karşımıza çıkmaktadır.

Koruyucu bakım, sistemde bulunan parça ve ekipmanların çalışmaması durumunda zaman kaybetmeden en kısa sürede sorunun giderilmesini, hatalı parçaların değişiminin sağlanmasını ve oluşabilecek montaj hatalarının en aza indirilmesi için yapılan bakımıdır. Koruyucu bakım sırasıyla; hazırlık, gerçekleştirme ve kontrol olmak üzere üç aşamada gerçekleşir. Bu aşamaların her biri içerisinde çeşitli incelemeler yapılmaktadır.


Önleyici bakım; hatalı çalışan parçaların nedenlerinin kontrolünü, bir parçanın en uygun değiştirilme zamanına karar verme ve arıza veya anormallik bir kere tanımlandığında, çalışmayan parçanın değiştirilip veya tamir edilip uzun süre çalışabilir hale getirilmesini hedefler. Önleyici bakımın en önemli, kolay ve etkili incelemelerinden biri gözle yapılan kontrollerdir. Gözle yapılan bu kontroller daha büyük hataların ortaya çıkmasını önlemede büyük önem taşımaktadır.

Düzeltici bakım, arıza gerçekleştikten sonra işlem hatalarına neden olan etkileri ortadan kaldırmak için yapılan bakımdır. Kendi içerisinde geçici ve kesin bakım olarak iki grupta ele alınır. Geçici bakım, tren trafiğinin en kısa sürede devamlılığını sağlaması için olay anında yapılan küçük çaplı tamirattır. Kesin bakım, problemin kesin olarak ortadan kaldırıldığı tamirattır.

Sonuç

Genel olarak katener sistem bakımı tek bir bakım olarak ele alınmayıp birden fazla çeşitlilik göstermektedir. Her arıza boyutuna göre hatta arıza tespitine yönelik bakımlar bulunmaktadır. Katener sistemin bakımı yüksek gerilim etkisinden dolayı deneyimli personeller tarafından gerekli güvenlik önemleri çerçevesinde yapılmalıdır. Yüksek bakım maliyetleri ile karşılaşmamak adına tüm bakımlar zamanında ve eksiksiz yapılarak ertelenmemelidir.


KAYNAKÇA

1.TCDD Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı, Yüksek Gerilim Tesisat İşçisi Eğitim Programı Hizmet İçi Eğitim Ders Notları “Katener Hattının Bakım ve Onarımı”, 2018.

2.TCDD, Raylı Sistemlerde Elektrifikasyon Ders Notları, 2018.

3. https://tr.wikipedia.org/wiki/Katener, Katener, 2021

4. https://en.wikipedia.org/wiki/Overhead_line, Havai Hat, 2021

5.http://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Sinyalizasyon,%20Elektrifikasyon%20Ve%20Haberle%C5%9Fme%20Tesisleri.pdf, Sinyalizasyon, Elektrifikasyon ve Haberleşme Tesisleri, 2011





RAYLI SİSTEMLER MÜHENDİSİ EMİNE NUR DOĞAN, 2021

266 görüntüleme1 yorum